De wereld digitaliseert, wordt internationaler en werk vindt vaker op afstand plaats. Er komt meer maatwerk, met grote hoeveelheden informatie en we schakelen sneller. Werken en leven wordt complexer. Om hierin mee te kunnen zijn 21e eeuwse vaardigheden nodig, 11 wereldwijd erkende vaardigheden die nodig geacht zijn om het werk van deze eeuw aan te kunnen.
Wij hebben er een handreiking voor, waarmee managers en bedrijven zelf aan de slag kunnen gaan, en we organiseren er een webinar over.
Kritisch denken is één van deze vaardigheden. Het klinkt misschien wat abstract en negatief, omdat kritische denkers sceptisch kunnen overkomen, maar kritisch denken levert in allerlei situaties voordeel op. Het helpt om oplossingen te bedenken, om je punt te maken en je plannen te presenteren, en je werkt efficiënter omdat je beter tot de kern der dingen komt.
Wat is kritisch denken?
Kritisch denken is kort gezegd: ‘De kunst van het juiste oordelen’. Het is het vermogen om logisch te redeneren en weloverwogen en met argumenten tot oordelen en beslissingen te komen.
Een kritische denker poneert niet zomaar een stelling, maar baseert die op deugdelijke redenen gebaseerd op goede bronnen, hij evalueert de onderbouwing van beweringen, heeft oog voor mogelijke bezwaren tegen zijn stelling en kan die weerleggen. Daarmee kan hij tot een goed oordeel komen over wat hij moet geloven of wat hij moet doen.
Als je dit te abstract vindt, stel jezelf dan de vraag wie jij een kritisch denker vindt. Welk gedrag laat hij of zij zien en waarin verschilt dat van anderen? Wat maakt dan dat je die persoon een kritisch denker vindt? Wellicht dat het zo concreter wordt.
Waarom is kritisch denken belangrijk?
De overheid wil zelfredzame burgers, bedrijven willen zelfstandige en ondernemende werknemers die verantwoordelijkheid durven en kunnen nemen. En dat terwijl de complexiteit en de onzekerheid in onze omgeving groter wordt en de informatie waarop we ons moeten baseren steeds meer en diverser wordt. Om daarin je weg te vinden en goed overwogen tot een oordeel te komen, is kritisch denken nodig.
Stel bijvoorbeeld dat je in gesprek zit over de ontwikkeling van een bepaalde vaardigheid bij iemand. Dan kun je vragen stellen over waarop jouw mening en die van de ander over de beheersing van een vaardigheid gefundeerd is. Met vragen zoals deze als denkbasis daarvoor:
- Wat is je punt, je mening, over de beheersing van de vaardigheid?
- Waarop baseer je dat? Wat zijn de feiten en het bewijsmateriaal?
- Hoe dragen deze bij aan je punt, je mening?
Kun je kritisch denken leren?
Het antwoord daarop is: ja, dat kan, maar het is niet gemakkelijk.
Onderzoek onder studenten geeft bijvoorbeeld aan dat veel studenten moeite hebben om kennis en vaardigheden die zij aangeleerd hebben om kritisch te kunnen denken toe te kunnen passen in een andere context. Kritisch denken vereist namelijk context gebonden kennis, om de feiten en het bewijsmateriaal waarop iemand zijn of haar punt baseert, te kunnen beoordelen. Het vermogen tot kritisch denken lijkt dus ook situatiebepaald te zijn.
Als je echter in die situatie zit, zoals met vakgenoten of collega’s, kun je wel leren om kritisch te denken. Omdat ook bij hen de kennis aanwezig is om jouw feiten en inzichten te kunnen toetsen. In teamverband of met soortgenoten samen is kritisch leren denken dus wel mogelijk.
Hoe je dit op een aantrekkelijke en praktische manier vorm kunt geven, komt aan de orde in ons webinar ’21 eeuwse vaardigheden’. Reserveer je plek, als je daarbij wilt zijn.
